Créole

Le CRAN en quelques questions/réponses

1/ KRAN sé kisa ?

Sé Konsey la ki ka riprésanté Asosyason Nèg. (KRAN) ki fondé lè 26 novemb 2005 ka sanblé

Jod iplis ki 120 asosyason piti kon gran.

Fédérasyon ta la ni pou objektif di lité kont' diskriminasyon rasysm-anti nèg é di mété an valè riches é divèsité kilti afro antiyé.

2/ Es ki i ni yen ki nèg an Kran an ?

Non – Kran an ouvè pou tout moune. Ini an-lo moune ki pa nèg ki ka estimé ki sityasion popilasyon nèg di pey nou merité di etidié débat' é amilioré. Si Kran an cé an Fédérasyon dè asosyason nèg sa vlé di tou bonnman ki Fédérasyon ta la lé amilioré divini nèg. Objektif ta la ka sanblé tout'moune ki ni bon volonté. Mè sa enpowtan di sav ki sé asosyason ta la ki ka sanblé plis nèg, yo ni an lintérè ki ta yo di lité kont' diskriminasyon kè yo ni an fass ; ti brin kon féminys ka sanblé près ien ki femm'.

3/ Es kè Kran an Kominotaris ?

Non – Kran an ka travay pou légalité chans, pou divèsité société Francé a sa pli byen riprésenté an général. Mè dinamik ta la ka impliké an rimise an koz di yéharchi établi. Mè sa ki sé kritik ta la ka déranjé ka réfijié kô yo dèyè an universalism abstrè ki ka séré an lod' sinbolik maskilin, blan, boujoi, katolik, etc. Sa divèsité ya ka mété malalez, ni an défans mol : dénoncé kon kominataris tou't sa ki ka milité pou légalité, cétàdi Nèg, arab, juif, makoumè, etc. Pou di vré, Kran an ka di oui pou liniversalism min non pou liniformalism.

4/ Nou ka di : " Nèg ki an Frans invisib " sa sa yé ?

Lè ou ni la po nwè an Frans ekzagonal, yo ka rimarké ou ! Mè yo ka rimarké moune pas moune jamain an mim ten , yo pas ka ouè Nèg kon an group sosyal. Déjapou yun , lè sé en group sosyal , i pa censé eksisté pliskè la Répiblik Francé a pa ka rikonnèt ofisièlman minorité ya et i pa ka konté yo non pli. Nou sé pé contanté kô nou di sitiacion ta la ou kouè ke ça pani problèm si yo té ka rékonet, misiré, en chay difikilté sosyal ki ka gadé que Nèg. Mè sé pas kon sa sa ko fèt.

Le fèt ké yo pa wè ou , olié sa pasé trankil kon si pas ni piès problèm , sa pé divini an t^w pou ou .

5/ Palé di " Nèg " es se pa an manniè palé trop ekzajéré?

Pou kestion an " Sa ki nèg ", nou pé ké réponn épi parol de nati ( ki ka rivréyé ou a an konsepsyon byologik di ras la) ni épi éléman de kulti (kip é rivréyé ou an lo maniè wè diférans kulturel an nomm') mè épi parol sosyopolitik : adan sé société ya ou Nèg minoritè, an Nèg sé an Nèg , Nèg " a minima " sé an popilasyon de nonm é de fanm ki ni mèm eksperians sosyal ta la : diskriminasyon pa rapô a coulè la po yo. Sé Nèg la ni an komin di viv adan dé sosyété ki ka konsidéré yo kon sa. Le pli souvan y opa ni posiblité choizi di yo mèm manniè a sosyété ya ka wè yo.

Si ou pran parol Sartre, an Nèg sé an nomm ké dot nomm ka pran pou nwè.

6/ Es ini an " problèm nèg " an Frans ?

Non – mé séla Frans ki ni an problem épi sé popilasyon nèg li ya. Problem ta la ni souce historik complekski en rapô épi esklavaje é kolonisasyon. Objektif nou, sé mobilizé tout' sa ki ni bon' vonlonté pou amélioré sitiasyon difisil sé popilasyon ta la épi pou lité kont' diskriminasyon rasyal ta la ki ka fè yo viktim.

7/ Sé ki sa an diskriminasyon rasyal ?

An diskriminasyon sé an trètman ki pa bon ke yo ka ba an moune pa rapô a katégori sosyal vré ou fo. An diskriminasyon rasyal sé an trètman ki pa bon lè i ka pôté si an baz rasyal (kon koulè la po ) Diskriminasyon rasyal pé touché tout moun nwè, san gadé orijin a ou ou nasyonalité a ou : Alô lè yo pas ka ba an fanm nwè travay pas patron an ka estimé ke clian an pas key ainmin ; sé byen an diskriminasyon rasyal. Orijin fanm nwè a pa ka konté mè sé koulè la po i ki an jé. O kontrè di rasism, ki sé an idéoloji, diskrimasyon sé en ba gay ki vré.

8/ Kou manniè lité kont' sé diskriminasyon rasyal ta la ?

Lité kont' diskriminasyon rasyal sé gadé dabô aksyon an ki ka fè ke yo pé maltrété an moune nwè pas i pa ni bon tèt la. Lité kont' diskriminasyon sé esayé mété an fin adan sé péjédis la. ça ni plis fos ke di lité kont' racism

Difikilté ya ki ni an sé dabô rikonet disckriminasyon rasyal la pou ba répons efikas. Mé sé la an gro problèm an Frans ; pas i pa ni zouti statistik ki ka ba posiblité miziré diskriminasyon an é di miziré efikasité politik kont' diskirminasyon. Mèm si ni an lo témoiniage ka konkordé, yo pa ka ban ou posiblité ni miziré ni komparé lanné aprè lanné alô nou pé pa bazé kô nou an lè sa.

I ni dé gran mod politik anti diskriminasyon ki posib é ke fok nou vlé

1. an politik de sanksyon di tou't konpotman diskriminatwè. Sa vré, kod pénal la ka rikonet et ka pini diskirminasyon rasyal mè fok byen rikonèt ke jistis la pa tro présé pou fè respekté doit anti diskriminasyon. Pa ni an lo prosè ki ka abouti. Sé majistra a mal fomé é pa tro motivé pou instrui é jijé an lè dosié diskriminasyon.

2. an politik ki pas ka fè diférans lè ou diféran. O Etats-Unis yo ka criyé sa " affirmative action ", an Frans, yo ka di " discrimination positive " sé mèm bagay la ! é sé kon sa yo ka imajiné arété absans divesité ya ki ni dan an lo instans politik, ékonimik, sosyal. Fok oganizé an gran déba nasyonal an lè sé dispositif ta la.

9/ Es statistik etno rasyal la pa tro danjéré ?

Statistik ka ekzisté a dan an lo péi. Objektif li, sé pa di ranjé tou't moune adan dé katégori biologik ou "essentialisantes " mè di miziré diskriminasyon pou mié ataké yo. Sé démograf la pa ka prononcé kô yo. Sé démograf la pa ka prononsé kô yo pa rapôa nati ras la ou di etni ya é yo pas ka angajé piès " assertion ontologique " an lè sans sé parol ta la. Sé parol ta la ka resté selman kon an référans ki ka pèmèt di karaktérisé é di " intervenir à toutes fins pratiques " en lè an méfé spesifik.

Sé statistik ta la anonim : yo ka pémèt di miziré sé diskriminasyon an mè yo pa ka pémét identifé sé moune la.

10/ Sa ki ka désidé si tel moune sé an Nèg ou pa ?

Statistik etno rasyal la ka ripozé en lè oto-déklarasyon : kay sé Amérikin an ou kay sé Anglé ya sé sé Nèg la yo menm ki ka réponn a kestyon ta la. Pèsonn pa ka désidé ba yo é tou't sé répons lan fakiltatif.

11/ Sa nou pé pansé di la HALDE ?

Nou obigé rikonèt ke HALDE la (Haute Autorité de lutte contre les discriminations et pour l'égalité) ki né ini plis ki an nan rété bizarman silansièz é i pa ka ba koy non pli moiyin di lité efikasman kont' sé diskryminasyon rasyal la, ki i ka minimisé, ou ki rabat'koy en lè dot manniè de diskriminasyon.

Sé pa prinsip la ki an koz, sé inaksyon cé moune la ki adan an . Fok nou bay tem mété koy en plas. Mé impasiens sé minorité ya gran é HALDE la pa ka réponn à latant' sé popilasyon ta la. O lié yo ouvè déba a an lès sé zouti a ki ka lité kont' diskriminasyon an , HALDE la ka rété an silans ou ki ka itilisé parol ki néyé poison an .